У артыкуле на падставе інтэрдысцыплінарнага філасофска-культуралагічнага падыходу даследуюцца тыпы адносін асобы да асяроддзя, прадстаўленыя ў творах беларускіх аўтараў 1-й трэці ХХ ст.; вызначаецца мэтазгоднасць выкарыстання паняцця "гіпатэтычны імператыў" у літаратуразнаўчым кантэксце; робяцца высновы пра адметнасць нацыянальнай асобы і яе мастацкай мадэлі.